Khi đối diện với những khó khăn trong đời sống, chúng ta thường cầu nguyện để được bình an, được người khác yêu mến, hay mong cầu đạt được những thành tựu như ý. Thế nhưng, ít ai nhận ra rằng những mong ước ấy sẽ mãi chỉ là ảo vọng nếu ta không có một nền tảng rèn luyện bản thân vững chắc.
Để biến những mong cầu chính đáng thành hiện thực, Kinh Ước Nguyện (Pali: Ākaṅkheyya Sutta – Kinh Trung Bộ 6) đã chỉ ra một công thức chuyển hóa vô cùng thực tế. Thông qua 17 cấp độ ước nguyện, Đức Phật hé lộ bí quyết cốt lõi để đạt được mọi mong mỏi chính là trau dồi phẩm hạnh và làm chủ nội tâm. Hãy cùng khám phá chi tiết những lời dạy sâu sắc này trong tuyển tập Kinh Trung Bộ.
Kinh Ước Nguyện Mở Đầu Bằng Lời Dạy Về Giới Hạnh Của Tỳ Kheo
Một thời, Đức Thế Tôn ở Xá Vệ (Savatthi), tại Kỳ Đà Lâm (Jetavana), vườn ông Cấp Cô Độc (Anathapindika). Ngài gọi các Tỳ Kheo và dạy trước hết về giới. Các Tỳ Kheo hãy sống:
- đầy đủ giới hạnh;
- đầy đủ giới bổn (bộ giới luật của Tỳ Kheo);
- phòng hộ với sự phòng hộ của giới bổn;
- đầy đủ uy nghi chánh hạnh;
- thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt;
- chơn chánh lãnh thọ và học tập các học giới.
Sau đó Ngài lần lượt nêu các ước nguyện mà một Tỳ Kheo có thể có.
Sáu Ước Nguyện Đầu – Từ Được Đồng Tu Quý Mến Đến Chế Ngự Sợ Hãi
Đức Phật nói: nếu Tỳ Kheo có một trong các ước nguyện dưới đây, vị ấy phải thành tựu sáu điều sẽ nêu ở phần sau. Sàng tọa trong ước nguyện thứ hai là chỗ nằm ngồi.
- “Mong rằng ta được các đồng phạm hạnh thương mến, yêu quý, cung kính và tôn trọng!”
- “Mong rằng ta được các vật dụng như y phục, các món ăn khất thực, sàng tọa và các dược phẩm trị bệnh!”
- “Mong rằng ta nay hưởng thọ các vật dụng như y phục, các món ăn khất thực, sàng tọa và các dược phẩm trị bệnh! Mong rằng hành động của những vị tạo ra các vật dụng ấy được quả báo lớn, được lợi ích lớn!”
- “Mong rằng những bà con huyết thống với ta, khi họ chết và mệnh chung, nghĩ (đến ta) với tâm hoan hỷ (và nhờ vậy) được quả báo lớn, lợi ích lớn!”
- “Mong rằng ta nhiếp phục lạc và bất lạc, chớ không phải bất lạc nhiếp phục ta. Mong rằng ta sống luôn luôn nhiếp phục bất lạc được khởi lên!”
- “Mong rằng ta nhiếp phục khiếp đảm và sợ hãi, chớ không phải khiếp đảm và sợ hãi nhiếp phục ta! Mong rằng ta sống luôn luôn nhiếp phục khiếp đảm và sợ hãi được khởi lên!”
Về nỗi sợ trong rừng, bạn có thể xem thêm Kinh Sợ Hãi Và Khiếp Đảm – Kinh Trung Bộ 4.
Năm Ước Nguyện Giữa – Từ Chứng Thiền, Vô Sắc Giới Đến Các Quả Thánh
Ước nguyện thứ bảy nói đến Tứ Thiền (bốn bậc thiền). Các ước nguyện từ thứ chín đến thứ mười một nói đến kiết sử, tức những dây trói buộc trong tâm. Muội lược là làm cho nhẹ đi.
- “Mong rằng, tùy theo ý muốn, không có khó khăn, không có mệt nhọc, không có phí sức, ta chứng được bốn thiền, thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú!”
- “Có những giải thoát tịch tĩnh, siêu thoát Sắc giới, thuộc Vô sắc giới. Mong rằng ta có thể cảm xúc với thân và sống an trú trong cảnh giới ấy!”
- “Mong rằng ta trừ diệt ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn hướng đến Chánh giác!”
- “Mong rằng trừ diệt ba kiết sử, làm cho muội lược tham, sân, si, ta chứng được Nhứt Lai, chỉ phải trở lại đời một lần nữa để đoạn tận khổ đau!”
- “Mong rằng, trừ diệt năm hạ phần kiết sử, ta được hóa sinh, chứng được Niết Bàn ngay tại cảnh giới ấy, không còn trở lui thế giới này nữa!”
Từ Thần Thông Đến Tâm Giải Thoát – Sáu Ước Nguyện Cuối Của Tỳ Kheo
- Mong rằng ta chứng được các loại thần thông:
- một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân;
- hiện hình, biến hình, đi ngang qua vách, qua thành, qua núi như đi ngang hư không;
- độn thổ rồi trồi lên ngang qua đất liền như ở trong nước;
- đi trên nước không chìm như trên đất liền;
- ngồi kiết già đi trên hư không như con chim;
- với bàn tay chạm và rờ mặt trăng và mặt trời;
- thân có thần thông bay cho đến cõi Phạm Thiên.
- Mong rằng với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, ta nghe được hai loại tiếng, của chư Thiên và của loài Người, ở xa hay ở gần.
- Mong rằng với tâm của ta, ta biết được tâm của các chúng sinh và loài Người:
- tâm có tham, biết tâm có tham; tâm không tham, biết tâm không tham;
- tâm có sân, biết tâm có sân; tâm không sân, biết tâm không sân;
- tâm có si, biết tâm có si; tâm không si, biết tâm không si;
- tâm chuyên chú, biết tâm chuyên chú; tâm tán loạn, biết tâm tán loạn;
- tâm đại hành, biết tâm đại hành; tâm không đại hành, biết tâm không đại hành;
- tâm chưa vô thượng, biết tâm chưa vô thượng; tâm vô thượng, biết tâm vô thượng;
- tâm thiền định, biết tâm thiền định; tâm không thiền định, biết tâm không thiền định;
- tâm giải thoát, biết tâm giải thoát; tâm không giải thoát, biết tâm không giải thoát.
- Mong rằng ta nhớ đến các đời sống quá khứ: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ: “Tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ, giai cấp, ăn uống, khổ lạc, thọ mạng như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sinh chỗ nọ…” và cứ như vậy cho đến khi sinh ra ở đây.
- Mong rằng với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, ta thấy sự sống và sự chết của chúng sinh, và biết rõ người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Chúng sinh làm ác hạnh về thân, lời, ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, thì sau khi thân hoại mạng chung sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Chúng sinh làm thiện hạnh về thân, lời, ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, thì sau khi thân hoại mạng chung được sinh lên thiện thú, cõi Trời.
- Mong rằng, với sự diệt trừ các lậu hoặc, sau khi tự biết, tự chứng, ta chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không có lậu hoặc. (Xem thêm Kinh Tất Cả Lậu Hoặc – Kinh Trung Bộ 2.)
Điệp Khúc Chung Cho Mười Bảy Ước Nguyện: Giới, Tịch Tĩnh, Thiền Định, Quán Hạnh
Sau mỗi ước nguyện, Ngài nói cùng một câu. Tỳ Kheo ấy phải thành tựu sáu điều:
- thành tựu viên mãn giới luật;
- kiên trì;
- nội tâm tịch tĩnh (yên lặng bên trong);
- không gián đoạn thiền định;
- thành tựu quán hạnh (sự quán sát);
- thích sống tại các trú xứ không tịnh.
Cuối kinh, Ngài nhắc lại lời dạy đầu bài: hãy sống đầy đủ giới hạnh, đầy đủ giới bổn, phòng hộ với sự phòng hộ của giới bổn, đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chơn chánh lãnh thọ và tu học các học giới. Ngài kết: “Như vậy, phàm đã nói gì, chính duyên ở đây mà nói vậy.”
Thế Tôn thuyết giảng như vậy, và các Tỳ Kheo hoan hỷ tín thọ lời dạy của Ngài.
Khi Muốn Một Điều Gì Đó – Đừng Chỉ Cầu Xin
Kinh không bảo Tỳ Kheo bỏ mong muốn. Sau mỗi ước nguyện, Ngài chỉ nêu những việc phải thành tựu. Ba gợi ý dưới đây là phần áp dụng của người viết, không phải lời kinh.
Viết điều mong, rồi viết việc làm bên cạnh
Mỗi ước nguyện trong kinh đều được nối với những việc phải thành tựu. Hãy làm tương tự: chọn một điều bạn đang mong, ví dụ được đồng nghiệp quý mến. Viết bên cạnh một việc cụ thể bạn có thể làm hôm nay, như trả lời tin nhắn đúng hẹn hay nói lời cảm ơn trước. Nếu bạn mong được thăng chức, việc nhỏ hôm nay có thể là nộp báo cáo đúng hạn.
Theo dõi một lỗi nhỏ trong ba ngày
Kinh mở đầu và kết thúc bằng lời dạy thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt. Hãy chọn một lỗi nhỏ của mình, như hứa rồi trễ giờ hoặc nói quá lời khi vội. Ghi mỗi tối xem hôm nay có lặp lại không. Ba ngày là đủ để thấy rõ thói quen. Ví dụ ghi “thứ Hai trễ hẹn 10 phút, thứ Ba không trễ” là đủ thấy mình hay trễ vào buổi nào.
Chọn một việc đều đặn, đừng bỏ giữa chừng
Kinh nhắc “không gián đoạn thiền định”. Bạn có thể chọn năm phút ngồi yên mỗi sáng trong bảy ngày, vào một giờ cố định, ví dụ ngay sau khi đánh răng. Đánh dấu vào lịch sau mỗi lần ngồi. Nếu lỡ một ngày, hôm sau ngồi lại, không cần bù. Ví dụ sáng thứ Tư bạn quên, thứ Năm ngồi lại, thì lịch chỉ trống một ô. Điều cần giữ là sợi dây đều đặn, không phải một buổi ngồi thật giỏi.
Nếu cần một lộ trình từng bước để bắt đầu, bạn có thể xem lộ trình 21 ngày học Phật pháp.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Kinh Ước Nguyện
1. Kinh Ước Nguyện nêu những ước nguyện nào?
Kinh nêu mười bảy ước nguyện của Tỳ Kheo. Đó là được đồng tu thương mến, có vật dụng, chế ngự sợ hãi, chứng thiền, các quả vị, thần thông, và cuối cùng là đoạn tận lậu hoặc (những ô nhiễm trong tâm).
2. Theo kinh, làm gì để ước nguyện được thành tựu?
Với mỗi ước nguyện, Đức Phật nói Tỳ Kheo phải thành tựu viên mãn giới luật, kiên trì, nội tâm tịch tĩnh, không gián đoạn thiền định, thành tựu quán hạnh và thích sống tại các trú xứ không tịnh. Kinh dùng cùng một câu cho cả mười bảy ước nguyện.
3. Lời dạy ở đầu và cuối kinh là gì?
Đức Phật dạy các Tỳ Kheo sống đầy đủ giới hạnh, đầy đủ giới bổn (bộ giới luật), thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chơn chánh lãnh thọ và học tập các học giới. Cuối kinh Ngài nhắc lại, rồi nói: phàm đã nói gì, chính duyên ở đây mà nói vậy.
