Trong hành trình cuộc sống, chắc hẳn đã rất nhiều lần chúng ta cảm thấy uất ức, tổn thương và tự đặt câu hỏi: “Tại sao tôi đối xử hết lòng tử tế với họ, mà họ lại quay lưng lừa dối, hãm hại và chà đạp tôi? Có lẽ tôi nên ngừng làm người tốt, nên trở nên tàn nhẫn hơn để không bị thiên hạ lợi dụng nữa”. Nếu bạn đang mang trong lòng sự cay đắng và hoài nghi về giá trị của lòng tốt, hãy dừng lại 3 phút để đọc câu chuyện ngụ ngôn thiền tông kinh điển về “Vị sư già và con bọ cạp”. Câu chuyện vô cùng ngắn gọn này sẽ đập tan sự bế tắc và thay đổi hoàn toàn cách bạn nhìn nhận về sự lương thiện trên cõi đời này.
1. Câu Chuyện Cứu Vật Bên Bờ Suối
Một buổi sáng mùa thu trong trẻo, có một vị Thiền sư già đang nhắm mắt ngồi thiền tĩnh lặng trên tảng đá bên bờ suối. Bỗng nhiên, ông nghe có tiếng quẫy nước yếu ớt. Mở mắt nhìn xuống, ông thấy một con bọ cạp không may trượt chân rơi xuống dòng suối chảy xiết và đang chới với sắp chết đuối.
Động lòng thương xót sinh mạng bé nhỏ, vị sư già liền nhoài người, đưa bàn tay trần ra vớt con bọ cạp lên. Thế nhưng, bản tính bẩm sinh của loài bọ cạp là tấn công kẻ khác. Ngay khi vừa được chạm vào tay ân nhân, nó hoảng sợ cong đuôi chích một nhát nọc độc điếng người vào ngón tay vị sư. Vị sư đau đớn giật mình rụt tay lại, con bọ cạp lập tức lại rơi tọt xuống dòng nước xiết.
2. Tiếp Tục Cứu Dù Bị Cắn Trả Lần Hai
Vị sư già xoa ngón tay đang sưng tấy đau nhức, rồi lại nhìn con bọ cạp đang chìm dần, tuyệt vọng giãy giụa. Ông không hề do dự, tiếp tục đưa bàn tay đang rỉ máu ra vớt nó lên lần thứ hai. Và diễn biến không có gì thay đổi, con bọ cạp tàn nhẫn lại chích ông một nhát thứ hai còn sâu và buốt hơn lần trước. Sự đau đớn khiến tay ông run rẩy, con bọ cạp lại rớt xuống nước.
Lúc đó, có một gã tiều phu đốn củi đi ngang qua. Chứng kiến toàn bộ sự việc, anh ta chạy lại hét lên tức giận: “Đại sư, ngài bị ngốc sao? Ngài không thấy con vật vong ân bội nghĩa đó chỉ biết lấy oán báo ân à? Cứ để cho nó chết chìm đi, ngài cố chấp cứu nó làm gì để rước họa vào thân, mang tật vào tay mình!”.
Vị sư già không tức giận. Ông mỉm cười nhẹ nhàng, bẻ một chiếc lá cây to bên cạnh tảng đá, rồi dùng chiếc lá đó xúc con bọ cạp vớt lên bờ an toàn. Quay sang gã tiều phu, ông điềm đạm đáp: “Bản tính của con bọ cạp là chích đốt bất cứ ai chạm vào nó. Còn bản tính của ta là từ bi và cứu giúp muôn loài. Tại sao ta phải vì bản tính xấu xí của nó, mà vứt bỏ đi bản tính lương thiện của chính mình?”.
3. Đừng Để Cái Ác Của Người Khác Lập Trình Lại Con Người Bạn
Câu nói nhẹ như mây gió của vị thiền sư chính là chân lý tối cao của cách làm người. Trong xã hội hiện đại, chúng ta thường bị mắc kẹt vào thói quen phản xạ: Nếu người ta cười với mình, mình sẽ cười lại. Nếu người ta chơi xấu mình, mình phải tìm mọi cách trả thù cho hả dạ, hoặc ít nhất là trở nên lạnh lùng, đa nghi và tàn nhẫn hơn để tự tạo vỏ bọc bảo vệ.
Nhưng bạn có nhận ra bi kịch không? Khi bạn làm như vậy, bạn đã trao quyền kiểm soát cuộc đời mình cho kẻ ác. Bạn cho phép sự xấu xa của người khác thay đổi và lập trình lại con người bạn. Từ một người tốt, bạn biến thành một phiên bản cay nghiệt. Bạn biến chính mình thành một con bọ cạp thứ hai lúc nào không hay.
4. Lương Thiện Phải Đi Kèm Với Trí Tuệ
Đừng vì một vài người lừa dối bạn mà bạn vội vã đánh mất niềm tin vào lòng tốt. Đừng vì một lần giúp người mà bị hàm oan để rồi bạn hận đời thề độc không bao giờ làm việc thiện nữa.
Tất nhiên, hoa hồng phải có gai để tự vệ. Đạo Phật dạy sự từ bi luôn phải đi kèm với Trí Tuệ (giống như vị sư cuối cùng đã biết dùng chiếc lá để cứu con bọ cạp thay vì dùng tay không chịu đau nữa). Hãy thông minh bảo vệ bản thân mình khỏi kẻ xấu, nhưng tuyệt đối đừng bao giờ từ bỏ sự tử tế trong tim. Bởi vì chúng ta sống lương thiện không phải là để mong chờ người khác trả ơn hay khen ngợi. Chúng ta sống lương thiện là để giữ được sự bình an, thanh cao và thanh thản trong chính tâm hồn mình trước khi nhắm mắt ngủ mỗi đêm. Dù thế gian này có tồn tại bao nhiêu con bọ cạp độc ác đi chăng nữa, bạn hãy cứ kiêu hãnh nở rộ như một đóa hoa sen thanh khiết.
