Một trong những điều khiến người mới tìm hiểu đạo Phật cảm thấy “rối não” nhất là sự tồn tại của quá nhiều tông phái – Pháp Môn khác nhau. Bạn đến ngôi chùa này thì thấy các sư bắt ngồi khoanh chân, nhắm mắt im lặng tuyệt đối (Thiền Tông); sang ngôi chùa khác lại thấy hàng trăm người quỳ lạy, gõ mõ tụng kinh vang rền (Tịnh Độ Tông); sang một nơi khác nữa lại thấy họ bấm ấn, đọc thần chú bí ẩn (Mật Tông). Rốt cuộc đâu mới là đạo Phật “chuẩn”? Tại sao cùng một vị Phật Thích Ca mà lại sinh ra lắm cách tu hành như vậy? Câu trả lời nằm gọn trong hai chữ: “Pháp Môn”.
1. Khái Niệm “Pháp Môn” Nghĩa Là Gì?
Trong tiếng Hán Việt, “Pháp” là giáo lý, là phương pháp. “Môn” là cái cửa. “Pháp môn” là những cánh cửa phương pháp khác nhau để dẫn con người bước vào ngôi nhà chung của sự giác ngộ và giải thoát.
Trong kinh điển thường nói đạo Phật có “84.000 pháp môn”. Con số 84 ngàn không phải là một phép đếm chính xác, mà là một con số ước lệ mang tính biểu tượng ở Ấn Độ cổ đại, ý nói rằng: Có vô lượng, vô số con đường khác nhau để giúp con người thoát khổ.
2. Tại Sao Đức Phật Lại Dạy Quá Nhiều Pháp Môn Như Vậy?
Nếu chân lý chỉ có một (sự giải thoát), tại sao Đức Phật không dạy một công thức duy nhất cho nhanh, mà lại phải bày ra hàng chục ngàn cánh cửa?
Điều này xuất phát từ sự từ bi và trí tuệ thấu hiểu tâm lý con người tuyệt đỉnh của Đức Phật. Triết lý của Ngài là “Tùy bệnh bốc thuốc”. Trong y học, không có một loại thuốc nào có thể chữa được bệnh đau bao tử, đau đầu và gãy xương cùng một lúc. Tương tự, mỗi con người sinh ra đều mang một “căn cơ” (tính cách, hoàn cảnh, trình độ nhận thức, nghiệp chướng) hoàn toàn khác nhau:
- Người có tâm trí mạnh mẽ, thích lý luận sâu sắc, ưa sự yên tĩnh tuyệt đối -> Đức Phật mở ra cánh cửa Thiền Tông (Ngồi thiền, quán niệm hơi thở).
- Người bận rộn làm ăn, gặp nhiều phiền muộn, tính tình dễ dao động, cần một điểm tựa tinh thần mạnh mẽ -> Đức Phật mở ra cánh cửa Tịnh Độ Tông (Niệm câu Nam Mô A Di Đà Phật để nhất tâm bất loạn).
- Người có tính cách hướng ngoại, thích những nghi lễ linh thiêng, hình ảnh và âm thanh mang năng lượng lớn -> Đức Phật mở ra cánh cửa Mật Tông (Trì chú, bắt ấn).
Mục đích cuối cùng của mọi pháp môn đều giống nhau: Giúp con người tiêu diệt lòng Tham – Sân – Si, làm sạch tâm trí để đạt được sự bình an. Chỉ là cách đi khác nhau mà thôi.
3. Sai Lầm Tử Huyệt: Chê Bai Pháp Môn Của Người Khác
Một trong những căn bệnh phổ biến và nguy hiểm nhất của những người tu hành hiện nay là sự kiêu mạn tôn giáo. Người tu Thiền thì chê bai người tu Tịnh Độ là mê tín, ồn ào. Người tu Tịnh Độ lại chê người tu Thiền là kiêu ngạo, khó thành tựu.
Hành động này cực kỳ thiển cận. Hãy tưởng tượng mục tiêu của chúng ta là đi từ TP.Hồ Chí Minh ra Hà Nội. Có người chọn đi máy bay (nhanh nhưng phải chịu áp lực cao – giống Thiền Tông). Có người chọn đi tàu hỏa (chậm hơn nhưng ngắm cảnh an toàn – giống Tịnh Độ Tông). Có người lại thích tự lái ô tô (giống Mật Tông). Phương tiện nào rồi cũng sẽ đưa bạn đến Hà Nội. Việc những hành khách ngồi trên máy bay chê bai những người đi tàu hỏa là “đi sai đường” là một sự vô minh nực cười.
Đức Phật đã dặn: “Pháp của Ta như ngón tay chỉ lên mặt trăng”. Pháp môn chỉ là phương tiện, là chiếc bè để qua sông. Khi đã qua được sông rồi thì phải vứt chiếc bè lại, chứ đừng vác chiếc bè trên vai mà cãi nhau xem bè của ai đẹp hơn.
4. Làm Thế Nào Để Chọn Đúng “Cánh Cửa” Cho Riêng Mình?
Giữa một rừng pháp môn, bạn không cần phải hoang mang. Đừng chạy theo số đông, cũng đừng chọn pháp môn vì vị sư trụ trì ở đó nổi tiếng. Hãy chọn dựa trên sự “Tương thích”.
Cách tốt nhất là sự trải nghiệm. Bạn hãy thử nghe vài bài pháp thoại về Thiền, thử ngồi thiền 15 phút. Hôm sau, bạn lại thử nghe kinh và niệm Phật. Pháp môn nào là CỦA BẠN? Đó là pháp môn mà sau một thời gian ngắn áp dụng, bạn cảm thấy tâm trí mình dịu lại, những cơn tức giận với vợ/chồng bớt đi, bạn ngủ ngon hơn và cảm thấy yêu thương mọi người hơn. Khi đã tìm được pháp môn phù hợp (chiếc áo vừa vặn với mình), hãy kiên định thực hành nó, và đồng thời giữ thái độ tôn trọng tuyệt đối với pháp môn của người khác.
Lời Kết
Đạo Phật là một vườn hoa rực rỡ với hàng ngàn loài hoa mang màu sắc và hương thơm khác nhau. Chính sự đa dạng của các pháp môn đã tạo nên sức sống mãnh liệt của Phật giáo qua 25 thế kỷ, giúp nó chạm đến được trái tim của hàng tỷ người trên mọi tầng lớp xã hội. Hãy chọn cho mình một cánh cửa bước vào, và bạn sẽ thấy: Tất cả mọi con đường thiện lành cuối cùng đều dẫn về đỉnh núi của sự giác ngộ.
